Το επικείμενο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δεν είναι μια ακόμη στάση στον οργανωτικό
χρόνο ούτε εσωτερική διαδικασία ισορροπιών. Είναι η στιγμή κατά την οποία το
κόμμα οφείλει να απαντήσει στο κεντρικό πολιτικό διακύβευμα του παρόντος
ιστορικού και πολιτικού κύκλου. Θα μετασχηματιστεί σε αυθεντικό προοδευτικό
πόλο εξουσίας ή θα παραμείνει βολικό συμπλήρωμα ενός συστήματος που
αναπαράγει το status quo της ανισότητας και των ολιγαρχικών ελίτ; Η απάντηση
σε αυτό το ερώτημα δεν θα δοθεί με γενικές διακηρύξεις περί «στρατηγικής
αυτονομίας». Θα δοθεί με μια συγκεκριμένη, δεσμευτική απόφαση από το ίδιο το
Συνέδριο. Ρητός αποκλεισμός συγκυβέρνησης με τη Νέα Δημοκρατία υπό
οποιεσδήποτε συνθήκες. Επιλογή ταυτότητας και όχι επικοινωνιακής οξύτητας.
Η κοινωνική συγκυρία είναι σαφής. Η κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας
αμφισβητείται κοινωνικά, αλλά η αμφισβήτηση αυτή δεν έχει ακόμη μεταφραστεί
σε πειστική εναλλακτική διακυβέρνησης. Το κενό αυτό καλύπτεται μόνο με καθαρές
στρατηγικές τοποθετήσεις. Η επίσημη γραμμή του ΠΑΣΟΚ – δια στόματος μάλιστα
του προέδρου Νίκου Ανδρουλάκη- απορρίπτει σενάρια συνεργασίας με τη Νέα
Δημοκρατία. Αν αυτή η θέση είναι πράγματι πάγια και αδιαπραγμάτευτη, τότε η
επικύρωσή της από το Συνέδριο αποτελεί φυσική συνέχεια. Αντιθέτως, η
αποφυγή θεσμικής κατοχύρωσης αφήνει περιθώριο ερμηνειών. Και στην
πολιτική, τα περιθώρια ερμηνειών λειτουργούν διαβρωτικά.
Στην πραγματική κοινωνία, έξω από τηλεοπτικά στούντιο και meeting points των
προνομιακά ενταγμένων παραγόντων της ελληνικής πολιτική σκηνής, το ερώτημα
τίθεται ωμά: «υπάρχει πιθανότητα το ΠΑΣΟΚ να συγκυβερνήσει»; Η καχυποψία
είναι υπαρκτή – μην κάνουμε πως δεν το ακούμε. Αφορά το αν το ΠΑΣΟΚ φιλοδοξεί
να μεταβάλει τους συσχετισμούς ή να λειτουργήσει ως κεντρογενές μαξιλάρι
σταθεροποίησης. Το 75-80% των πολιτών εκφράζει δυσαρέσκεια απέναντι στις
σημερινές πολιτικές. Αυτό το κοινωνικό ρεύμα αναζητά αξιόπιστη εναλλακτική. Όχι
διαμεσολάβηση, ούτε ισορροπία αλλά εναλλακτική.
Μια απόφαση Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ, ρητή, ξεκάθαρη, εν είδη συμβολαίου θα
αλλάξει τα δεδομένα. Το ΠΑΣΟΚ ιστορικά υπήρξε πλειοψηφικό όταν εξέφρασε τους
εργαζόμενους, τη μεσαία τάξη, τους μη προνομιούχους. Σήμερα, πολλά από αυτά
τα στρώματα είναι πολιτικά άστεγα. Η επανασύνδεση μαζί τους δεν θα προκύψει
από τακτικισμούς, αλλά από καθαρό στρατηγικό στίγμα. Το συνέδριο θα έχει
πολιτική υπεραξία αν προκύψουν κεντρικές πολιτικές απαντήσεις στα κεντρικά
πολιτικά ζητήματα του τόπου, έτσι όπως αυτά διαμορφώνονται από τον λαό.
Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει ως στόχο τη νίκη στις επόμενες εθνικές εκλογές. Σε ένα
περιβάλλον όπου οι αυτοδυναμίες περιορίζονται, το ερώτημα των συνεργασιών
είναι αντικειμενικό. Αν δεν υπάρξει ρητός αποκλεισμός της Νέας Δημοκρατίας, τότε
η στρατηγική αυτονομία καθίσταται εύθραυστη. Η «αναγκαιότητα σχηματισμού
κυβέρνησης» μπορεί ανά πάσα στιγμή να λειτουργήσει ως επιχείρημα υπέρ
επιλογών που σήμερα απορρίπτονται. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο καμπής και γι’
αυτό θεωρώ ότι το Συνέδριο οφείλει να λάβει ρητή απόφαση: Καμία συγκυβέρνηση
με τη Νέα Δημοκρατία, ανεξαρτήτως εκλογικού αποτελέσματος ή πιέσεων που
ενδέχεται να ασκηθούν. Η θέση αυτή δεν συνιστά άρνηση της κυβερνησιμότητας.
Αντιθέτως, συνιστά υπεράσπιση μιας καθαρής προοδευτικής πρότασης.
Το ΠΑΣΟΚ καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο λογικές. Η πρώτη αποδέχεται το
πλαίσιο που θέτουν οι κυρίαρχες οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις και επιδιώκει
ρόλο ρυθμιστή. Η δεύτερη διαμορφώνει καθαρή εναλλακτική πρόταση εξουσίας, με
σαφή κοινωνική αγκύρωση και ρήξη με τις πολιτικές που διευρύνουν ανισότητες.
Δεν μπορεί να υπάρξει προοδευτικός μετασχηματισμός χωρίς σαφή διαχωριστική
γραμμή από τη διακυβέρνηση που εξέφρασε και εκφράζει τις επιλογές των
ισχυρών.
Το ΠΑΣΟΚ οφείλει να επιλέξει καθαρά στρατόπεδο. Είτε θα εκφράσει με συνέπεια
τον προοδευτικό χώρο και θα διεκδικήσει ηγετικό ρόλο σε μια προοδευτική
διακυβέρνηση, είτε θα αποδεχθεί έναν ρόλο συμπληρωματικής δύναμης σε ένα
συντηρητικό πλαίσιο.
Και επειδή η απόφαση αυτή για το ΠΑΣΟΚ αλλά και την ευρύτερη παράταξη, για την
κοινωνία αλλά και την Ελλάδα είναι σημαντική, πρέπει να ληφθεί από το
μεγαλύτερο και αντιπροσωπευτικότερο όργανο – το Συνέδριο. Όχι μόνον από μια
ηγετική ομάδα ούτε μόνον από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Το ΠΑΣΟΚ, ως κίνημα
λαϊκό, ως το πρώτο μαζικό κόμμα, ως ένα από τα μεγαλύτερα στη μεταπολεμική
Ευρώπη με Τοπικές Οργανώσεις σε κάθε γωνιά αυτού του κόσμου, γιγαντώθηκε
γιατί έδινε τον λόγο στους πολλούς.
Το Συνέδριο είναι η στιγμή να κλείσει οριστικά κάθε δεύτερη σκέψη. Είτε θα
κατοχυρώσει δεσμευτικά τη στρατηγική αυτονομία, αποκλείοντας ρητά κάθε
συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία, είτε θα επιτρέψει τη συνέχιση μιας πολιτικής
αμφισημίας που μετατρέπει το κόμμα σε δυνητικό συμπλήρωμα. Απλά και
ξεκάθαρα. Η εμπιστοσύνη είναι προϋπόθεση νίκης.